• Gems of Indian Poetry translated into English

  • Timeless Indian Poems now available in English language


Kamal Vora

In reality there are just three
types of lies: red, yellow, and blue
someone would say: three headed
someone would say: three-tailed
some would even spot three eyes!
If red was about to get caught
Yellow would come forward
If yellow was to be captured
it would hide behind the blue
So no one could actually
say what the colours of the lies were.
Be as that might be,
but the ploy of the trio,
oh, Trahimam, Trahimam!
Triple torture ruled.
When they screamed
from the rooftops
the deep red streaks
flying in the air
made your cupped palms bloody.
The hands of those who would catch
had their faces turned scarlet,
a colour of flames, of raging red fires.
But then the game would change
They would hover overhead
blinding the eyes.
Yellow, a solid yellow
would enter your body, your lungs,
and even the depths of your veins
and fill them up with intense irritation,
as if someone was peeling the skin
of a scorching desert
in the middle of a hot afternoon.
Yellow lies made one see
lies all around.
But then everything cools down.
Lies like a darkening eve
matured, cold-blooded,
snatch whatever little light
is left from the greying soot,
blowing about until now.
You may get confused and wonder
if all three of them
have switched off the lights
and gone to bed or what.
But that is the time when
weaving and in twining with
one another, shuffling
and reshuffling things,
eager to pounce
they jump
their giant leap mapping the distance between the earth and the sky.
wows the viewers.
When people are lost in
the shouts of aafareen..aafareen..
they play the final move.
Merging and melting with one another,
becoming one,
dissolving their differences,
craftily they hide their true selves
in white.
And then in a loud voice they yell:
There are no lies. Nowhere.
Destroyed, annihilated,
thrown away
onto some other planet,
far away from this earth.
What are you saying?
Where could they be?
Come on, show us at least one.
When stunned folks are all ears
Then, exactly then
one after the other
in a continuous flow,
in their infinite, ever changing forms
colourful lies multiply
into an eternal flow of lies,
from three to thirty-three,
then add a zeros, and anther zero
and one more, and…
-- કમલ વોરા
ખરેખર તો
ત્રણ જુઠ્ઠાણાં : લાલ, પીળાં ને વાદળી.
કોઈ કહેતું : ત્રણ માથાળાં
કોઈ : ત્રણ પૂંછડિયાં
કોઈને ત્રિનેત્રાળાં દેખાતાં!
લાલ પકડાવામાં હોય તો પીળાં આગળ થતાં,
પીળાં ઝડપાઈ જવાનાં હોય તો
વાદળીની ઓથે છુપાઈ જતાં;
જુઠ્ઠાણાંનો સાચો રંગ પરખાતો નહીં.
હોય તે હોય,
ત્રેખડનો તાયફો ત્રાહિમામ્‌ ત્રાહિમામ્‌,
ત્રિવિધ તાપ રેલાવતો.
છાપરે ચડી પોકારતાં
ત્યારે ઊડતા રાતાચોળ ટશિયાથી
ખોબા લાલઘૂમ થઈ જતા;
ઝીલનારાની હથેળીઓમાં
ચહેરા રતુંબડા થઈ જતા.
રગોમાં લોહિયાળ અગ્નિના ભડકા ભભૂકતા;
પછી પેંતરો બદલાતો.
બરોબર માથે ઝળૂંબતાં
ત્યારે આંખો અંજાઈ જતી,
શરીરમાં, ફેફસાંમાં, રગોમાં ઊંડે સુધી
પીળાશ, નકરી પીળાશ
ઘેરી, ચચરાટભરી ફરી વળતી
રેતીના વિશાળ પટ પર ભર બપોેરે
એક છેડેથી બીજો છેડો
ઉતરડાઈ ગયો હોય એવી.
પીળાં જુઠ્ઠાણાં
બધે જ જુઠ્ઠાણાં દેખાડતાં.
પણ પછી બધું ઠરીઠામ થતું જાય.
ચોમેર ઊડાઊડ કરતી
આરપાર રાખોડી થઈ રહેલી રજમાંથી
રહ્યુંસહ્યું અજવાળું પણ ખૂંચવી લેતી
આથમતી સાંજ જેવાં
ઠાવકાં ને ટાઢાંબોળ જુઠ્ઠાણાં.
ગફલત થાય કે અંધારપછેડી ઓઢી
ત્રણેય ગોટમોટ પોઢી ગયાં કે શું;
પણ ખરેખર તો દરમિયાન
પરસ્પરમાં લપેટાતાં-ગૂંથાતાં
થોડું તળેઉપર, આઘુંપાછું કરી લેતાં
તરાપ મારવા તત્પર
વલખતાં હોય અને એકાએક કૂદી પડે
એક વિરાટ પગલે
ધરતીથી આકાશ લગી
જાનીવાલીપીનારાં, સોહામણાં.
જોનારા તો
આફરીન આફરીન-ના પોકારોમાં
બે-ધ્યાન, બે-ભાન થઈ રહ્યા હોય ત્યારે
છેલ્લો, છેક છેવટનો દાવ ખેલી નાખે.
એકમેકમાં ભળી જઈ, ઓગળી જઈ
એકરૂપ, એક થઈ
એક જ ધોળા રંગમાં
અસલિયત છુપાવી દે, સિફતથી.
ગળાં ફાડી ફાડીને હાકોટા પાડે :
જુઠ્ઠાણાં નથી, ક્યાંય નથી –
નેસ્તનાબૂદ, નેસ્તનાબૂદ
ખદેડી દેવાયાં છે
આ પૃથ્વી પરથી આઘે આઘે, કોઈ બીજા ગ્રહે.
ક્યાંય હોય
ક્યાંક એકાદ જુઠ્ઠાણું તો દેખાડો!
અવાચક, એક-કાને સાંભળતા હોય ત્યારે
બરોબર ત્યારે
એક પછી એક
પછી એક, એકધારાં, નિત નવાં, નિરંતર
રંગબેરંગી જુઠ્ઠાણાં
રેલાતાં જાય, રેલાતાં જાય
જૂજવે રૂપે અનંત આ અખિલમાં
ત્રણનાં તેત્રીસ પર
મીંડાં પર મીંડાં ચડતાં જાય...

Translated by Pratishtha Pandya from Gujarati
Gandhi 150

Gandhi 150

Kamal Vora

Gandhi 150
Kamal Vora

As I tag along with you,
I know what truth is
but can’t act on it.
I have disdain
for untruth,
but can’t let go of it.
Your experiments
were with truth,
I am drowned in mine,
with hatred.

No one imagined that
while making us repeat
‘My life is my message’
again and again;
like a shrewd trader,
you’d suddenly test us, Bapu!
I spoke from the heart:
My messages
are my life.

while grasping
for a tender shoot
or a brittle straw
in a bale of needles,
how can my hand
find yours, Bapu?

Mr Gandhi!
We’re kind of done with you.
You may leave us now.
Now we exist in a digital world where
nothing is real, nothing is unreal either.
No triumph of truth, nor downfall of lies.
In fact, there’s no truth and no lies.
Only a spectacle of violence
with live visuals.
Non-violence is all junk, Mr. Gandhi!

No cleanliness, no godliness,
Everything colourful and instant.
Instant money transfer
for a billion countrymen.
Hence no need of currency at all.
Sorry, no place for you, Mr Gandhi!
Surely we are thankful to you
but time to quit India, dear Father!
In fact we guys can help
and delete you
with the touch of a finger, Bapu!

There is no God other than Truth.
To see the universal and all-pervading
Spirit of Truth
face to face
one must be able to love
the meanest of creation as oneself.
Identification with everything that lives
is impossible without self-purification;
without self-purification the observance of
non-violence must remain an empty dream.
A perfect vision of Truth can only follow
a complete realisation of Ahimsa
but the path of self-purification is hard and steep.*

The paper that I write on
The pen that forms the letters
The hand that holds the pen
are all impure.
The muscles that move the hand
the blood coursing through it
the heart that pumps it –
it’s all impure.
The mind impure,
the mindfulness impure.
Even after seven-score and ten years, Bapu,
it’s your insistence on purity of tools
that keeps me away from you!

* From MKG’s autobiography, Tr.Mahadev Desai, the last chapter, ‘Farewell’.

At the most
a man survives a hundred autumns,
you’ve crossed a hundred and fifty, dear Bapu!
Enough now, let go!
At times,
your leftover shadow
still appears
to interrupt our
dances of destruction,
muddying our minds and
forcing us to pause.
But once again,
we spit venomous bolts
of forked lightning
at animals
at man
at nature
with thought, speech and deed.
Drink a last cup
from this hand stained
with bloodshed
of thought, speech and deed;
and go gentle into this good night, dear Father!

ગાંધી : ૧૫૦
-- કમલ વોરા

તમારી આંગળી ઝાલી છે,
તો સત્ય શું છે
તે જાણું છું;
પણ આચરી શકતો નથી.
તિરસ્કારું છું,
પણ તજી શકતો નથી.
તમે સત્યના કર્યા,
હું ધિક્કારના પ્રયોગોમાં
ગરક છું.

ધાર્યું નહોતું કે
મારું જીવન તે મારી વાણી
ગોખાવતાં ગોખાવતાં
ચતુર વાણિયાની જેમ,
તમે એકાએક પરીક્ષા લેશો, બાપુ!
હૈયે હતું, હોઠે આવ્યું :
મારી વાણી
તે મારું જીવન.

સોયના પૂળામાં
ખોવાઈ ગયેલું એકાદ તણખલું, સૂકું કે કૂણું
શોધતાં શોધતાં
લોહિયાળ કરી નાખેલ આ હાથે,
કઈ રીતે મેળવું
તમારો હાથ, બાપુ?!

મિસ્ટર ગેન્ઢી!
વી આર કાઇન્ડ ઑફ ડન વિથ યુ
યુ મે લીવ અસ નાઉ
નાઉ વી એક્ઝિસ્ટ ઇન અ ડિજિટલ વર્લ્ડ વ્હેર
નથિંગ ઇઝ રિયલ નથિંગ અનરિયલ આઇધર
ન તો સત્યનો જય ન અસત્યનો પરાજય
ઇન ફૅક્ટ નો ટ્રૂથ ઍન્ડ નો લાઇ્‌ઝ
ઑન્લી અ સ્પેક્ટેકલ ઑફ વાયોલન્સ
વિથ લાઇવ વિઝ્યુઅલ્સ
નૉન-વાયોલન્સ ઇઝ ઑલ જન્ક, મિસ્ટર ગેન્ઢી!
નો ક્લીનલિનેસ નો ગૉડલિનેસ
એવરીથિંગ કલરફુલ એન્ડ ઇન્સ્ટન્ટ
ઇન્સ્ટન્ટ ડાયરેક્ટ ટ્રાન્સફર
ફૉર અ બિલિયન કન્ટ્રીમૅન
હેન્સ નો નીડ ઑફ કરન્સી ઍટ ઑલ
સૉરી, નો પ્લેસ ફૉર યુ મિસ્ટર ગેન્ઢી!
શ્યોરલી વી આર થૅંકફુલ ટુ યુ
બટ, ટાઇમ ટુ ક્વિટ ઇન્ડિયા, ડિયર ફાધર!
ઇન ફૅક્ટ વી ગાઇઝ્‌ કૅન હેલ્પ
ઍન્ડ ડિલીટ યુ
વિથ અ ટચ ઑફ ધ ફિંગર, બાપુ!

સત્યથી ભિન્ન કોઈ પરમેશ્વર નથી
સત્યરૂપી સૂરજનું સંપૂર્ણ દર્શન
સંપૂર્ણ અહિંસા વિના શક્ય નથી
વ્યાપક સત્યનારાયણનાં પ્રત્યક્ષ દર્શનને સારુ
જીવમાત્રની પ્રત્યે
આત્મવત્‌ પ્રેમની પરમ આવશ્યકતા છે
આત્મશુદ્ધિ વિના
જીવમાત્ર સાથે ઐક્ય ન સાધી શકાય
આત્મશુદ્ધિ વિના
અહિંસાધર્મનું પાલન સર્વથા અસંભવિત છે
સત્યમય થવાને સારુ અહિંસા
એ જ એક માર્ગ છે
પણ આ શુદ્ધિનો માર્ગ વિકટ છે.*

આ લખી રહ્યો છું તે કાગળ,
કાગળ પર અક્ષરો પાડતી કલમ,
કલમને પકડતો હાથ
અશુદ્ધ છે.
હાથમાં સ્નાયુઓનો સંચાર,
રગોમાં ધબકતું લોહી,
લોહીને ધકેલતું હૃદય – અશુદ્ધ,
ચિત્ત અશુદ્ધ, ચેતના અશુદ્ધ છે.
સાધન-શુદ્ધિનો તમારો આગ્રહ, બાપુ!
દોઢ સદીએય
મને તમારાથી છેટો રાખે છે!

જીવી જીવીને
માણસ સો શરદ જીવે,
તમે તો દોઢસોને આંબી ગયા, વહાલા બાપુ!
હાંઉં, બહુ થયું, હવે સિધાવો!
તમારો રહ્યોસહ્યો ઓછાયો
હજુ, ક્યારેક ક્યારેક
અણધાર્યો જ વચ્ચે આવી જઈ
અમારાં તાંડવોનો લય
ભંગ કરી નાખે છે.
ત્યારે, થોડી વાર અમે ઘાંઘાં થઈ
સૂધબૂધ ખોઈ બેસીએ છીએ.
પણ ફરી,
ફરી અમારાં વિચાર, વાણી, વર્તનમાં
પ્રકૃતિ પ્રત્યે
પશુ પ્રત્યે
મનુષ્ય પ્રત્યે
ઝેરી વીજળીઓ ફૂંફાડા મારે છે.
હિંસાહારી, હિંસાચારી, હિંસાકારીના આ હાથે
છેલ્લો કટોરો પી, જાઓ,
જાઓને હવે, બાપુ વહાલા!

Translated by Naushil Mehta from Gujarati

When Krishna Danced in a British Army Barracks

Gabriel Rosenstock

Dehradun Military Academy

(Motto: Valour & Wisdom).

Papaji takes off his British Army uniform -

he is acquiring military skills

in order to turf the British out -

and dons the robes of a Krishna gopi.

He has spent all his salary

on saris and jewellery.

All night long

he dances with Krishna.



Papaji is glowing.

His commanding officer asks:

'Has that man been drinking?'

-Gabriel Rosenstock


Nuair a dhamhsaigh Krishna i mBeairic Bhriotanach


Acadamh Míleata Dehradun

(Manna: Calmacht & Gaois).

Baineann Papaji a éide airm Bhriotanach de -

scileanna míleata á sealbhú aige

d'fhonn na Briotanaigh a chaitheamh amach -

agus cuireann uime róbaí gopi Krishna.

A thuarastal go léir caite aige

ar shárithe is ar sheodra.

É ag damhsa le Krishna

an oíche ar fad.


Luisne ina ghrua.

Arsa an t-oifigeach i gceannas:

'An ag ól a bhí an fear sin?'

Translated by
The Macaulayite Cuts Such a Ridiculous Figure

Mustard Flowers

Ajmer Rode

If you see an old man sitting alone
at the bus stop and wonder who he is
I can tell you.
He is my father.
He is not waiting for a bus or a friend
nor is he taking a brief rest before
resuming his walk.
He doesn't intend to shop in the
nearby stores either
he is just sitting there on the bench.

Occasionally he smiles and talks.
No one listens.
No body is interested.
And he doesn't seem to care
if someone listens or not.

A stream of cars, buses, and people
flows on the road.
A river of images, metaphors and
similes flows through his head.
When everything stops
at the traffic lights it is midnight
back in his village. Morning starts
when lights turn green.
When someone honks his neighbor's
dog barks.

When a yellow car passes by
a thousand mustard flowers
bloom in his head.

Translated by In English Mustard Flowers  

Mustard Flowers

Ajmer Rode

If you see an old man sitting alone
at the bus stop and wonder who he is
I can tell you.
He is my father.
He is not waiting for a bus or a friend
nor is he taking a brief rest before
resuming his walk.
He doesn't intend to shop in the
nearby stores either
he is just sitting there on the bench.

Occasionally he smiles and talks.
No one listens.
No body is interested.
And he doesn't seem to care
if someone listens or not.

A stream of cars, buses, and people
flows on the road.
A river of images, metaphors and
similes flows through his head.
When everything stops
at the traffic lights it is midnight
back in his village. Morning starts
when lights turn green.
When someone honks his neighbor's
dog barks.

When a yellow car passes by
a thousand mustard flowers
bloom in his head.

Translated by In English Mustard Flowers  

Black Oestrus

Arundhathi Subramaniam

I could lie against you,
mouth on forehead, limbs woven
into a knot too dense
for yearning, hearing the gossamer flurry of your breath, the wild nearness
of your heartbeat, and it still won’t be

close enough.

I could swallow you, feel the slurry of you against palate
– and throat, ravish you
with the rip, snarl
and grind of canine
and molar, taste the ancestral grape that mothered you, your purpleness swirling down my gullet,
and it would be a kind
of knowing,

but you still won’t be
me enough.

I’m learning, love,
still learning
that there’s more to desire
than this tribal shudder in the loins.

But I’m not sure I’m ready
for it yet –

that shock
in your daily kabuki of shape and event.

Not yet.

Not yet that shock
of vacancy.

Translated by
* Home


Sitanshu Yashaschandra

Like rich black loam this woman
is spread all around me,
so far as I can feel,
And I
Like flash flood waters, warm,
seep into her layers
And she is nourished

She drains me in mouthfuls
and devours me with sharp teeth
turning me into seeds to plant.

Even then I feel that she is mine, my wealth.
My possession through her free will.

She is of course being artful about this.

Or, perhaps, helpless.
Or spell-binding.

Her body of soft clay is magical, and eyes of monsoon skies.
She is simple, through,
She is spontaneous, I know.

When I kiss her, she turns into an aroma,
I told her, she flows away like waters.
In my embrace she spills over, Scented waters, magical,
arise between her thighs
or in both her eyes.

I can never predict which.
She wouldn’t know either.

This woman knows more about me
than she knows about herself.

Like a tall cliff of soft earth
She collapses in an instant into a mould
And buries me deep into herself.
She preserves me from death in a bejewelled locket between

She is just a slip of a girl, a virgin really,
I crush her breasts, twist her waist,
Filing her things sky-high
And completely subdue her.
But then, in a briefest moment, she
anew, challenges me gleefully with a scorn.
Turning herself into maid of utter innocence.

No lover she has like me,
And I, no enemy like her.


ગોરાડુ જમીન જેવી એ સ્ત્રી
મારી ચોતરફ મારા પગ તળે પથરાયેલી છે.
પૂરના પાણી માફક હું એનાં પડોમાં પેસું છું
ને એ પુષ્ટ થાય છે.
એ મને ઘટક ઘટક પીએ છે,
ને પછી ખઈ જાય છે મને
બીયારણ બનાવીને.
છતાં મને લાગે છે કે એ મારી સ્વાધીન સંપતિ છે,ધન છે મારું,
એમાં એની ચાલાકી છે.
ચાલાકી અથવા લાચારી,
અથવા માયા.
એની કાયાની માટી જાદુઈ છે,
અને સહજ.
સહજપણે એ સ્ત્રી મહેકી ઊઠે છે, હું ચૂમું તો.
જાદુઈ રીતે એ સ્ત્રી છલકાઈ ઊઠે છે,મારે કારણે,
જઘનો વચ્ચે અથવા તો આંખોમાં.
ક્યારે ક્યાં તે હું કહી નથી શકતો.
એ પણ બરાબર જાણતી નથી,

પોતાની જાત કરતાં વધારે મને જાણનાર એ સ્ત્રી
નરમ માટીની કરાડ જેવી જરામાં ઢળી ઢગલો થઈ જાય છે.
ને પોતાની સઘન જંઘા વચ્ચે મને દાટી દે છે.
સ્તનો વચ્ચે બંધ બીડેલું લૉકેટ બનાવી મને જાળવી લે છે.
નરી કિશોરી છે એ, અક્ષતા,
એની છાતીને ગૂંદી નાખી,એની કેડને મરડી નાખી,એના બે ય
ઘૂંટણને આભ લગી ફંગોળી, એને સાવ પરવશ બનાવી નાખું છું
તે પછીની પળે-----------નરી કિશોરી બની
મને નવેસરથી પડકારે છે.
એને મારા જેવો કોઈ પ્રેમી નથી
મને એના જેવી કોઈ શત્રુ.

From Great Indian Love Poems

Translated by the Poet from Gujarati



After he took off my clothes,
Unable to hide my breasts with my arms
I hugged him tight, but when his hands
Descended to my loins, there was no one
who could save me from drowning
In the sea of shame but the god of love,
who teaches us the trick of fainting.
From The Bloomsbury Book of Great Indian Love Poems

Translated by Abhay K. from Sanskrit


Vinita Agrawal

My love is in the clinging rivulets
of rain at the window
It comes a long way
Gathered in the arms of many clouds
Lifted from many oceans
But rests like a thirst
quenching trickle against your lips
I have heard that thirst is sweet
on the lips of a lover faraway

Translated by From The Bloomsbury Book of Great Indian Love Poem

Flamingos in Early Summer

Ashwani Kumar

Nobody thought
In the terrible days of solitude,
Herds of jobless migrants with clay brick masks would
Suddenly arrive in the deserted city.

With them, the Armenian flamingos
Also descended; flock after flock
In the maggoty shadow of early summer.

From their sweaty pink wings,
Dry mustard leaves kept falling
In the freshly made shelter homes.

Flapping their empty stomachs,
Slowly, they filled the sky
With their hungry nasal cries for food and water.

Infuriated with the smell of infectious blood
Affluent city dwellers turned against themselves-
Speaking with strange voices of stones
In their moments of self-survival.

ઉનાળાના આરંભે ફ્લેમિંગો

કોઈને કલ્પના નહોતી કે
એકલતાના આ ભયાનક દિવસોમાં
મોં પર માટોડિયા રંગની મોં-પતી પહેરેલાં
બેરોજગાર પ્રવાસીઓનાં ધાડાં
અચાનક જ આ ઉજ્જડ નગરીમાં આવી ચડશે.

એમની સાથે જ આર્મેનિયન ફ્લેમિંગોનાં ઝુંડ પર ઝુંડ
આ ઉનાળાના આરંભે ખદબદતા પડછાયાઓ વચ્ચે
ઊતરી આવ્યાં,
એમની પરસેવે રેબઝેબ ગુલાબી પાંખો પરથી
શરણાર્થીઓ માટે હાલ જ બનેલાં રહેઠાણો પર
સરસવનાં પાંદડાં ખરતાં રહ્યાં.

પોતાનાં ખાલી પેટ ફફડાવીને,
દાણો-પાણી માટેની ભૂખી કિકિયારીઓથી
એમણે ધીમે ધીમે આખું આકાશ ભરી દીધું.

ચેપી લોહીની વાસથી ક્રોધે ભભૂકેલા સમૃદ્ધ રહેવાસીઓ
પોતાની જાતને ઉગારી લેવાની કપરી ક્ષણોમાં
પથ્થરોની વિચિત્ર ભાષા બોલી રહ્યા.

(અનુવાદ કમલ)

Translated by

Sunken Ship

Mustansir Dalvi

She straddles me, eyelashes stroke my chin.
Against my chest, her breath susurrates,
each exhale falls, late

in the night, almost day,
so long to put her several to rest.

She sinks into me, I feel her weight
and am pressed deeper into the chair.
She melds into my

safe and limited place,
legs wrapped around me.
palms bunched into little fists.
Tonight, I am a womb.
I allow fluid senses to swirl

full fathom five, so she can travel deep
where there is no poetry, only the sunken ship.

Translated by From The Bloomsbury Book of Great Indian Love Poem


K Satchidanandan


In Coorg it is hard to know
the elephant from the night.
You think it is night; but
do not find the moon.
You think it is the tusker; but
do not find its tusks.

Is it that the night and the elephant
gave up both as they could not tell
the moon's curve from the tusk’s?

But this intense fragrance, mixed,
of sugarcane, wild berries and
the Queen of the Night blossoming
in moonlight: is it the night's scent
or the elephant's?


We crossed Kavery several times.
At one place it was just a
tiny stream among the rocks,
in another a stagnant pool and
In yet another a full river.

But the images falling on the water
was the same: bamboos, trees,
clouds, us, an unbuilt bridge
and an unborn rainbow
in an angel' s golden dream.

Like the images of earth
falling on every soul.


Several forests passed through us,
several birds flew, several beasts ran.
We just stood still, hoping, with every breeze,
to turn into trees, put forth leaves
and wait for flowers to blossom
and fruits to ripen.

Kavery flowed past us,
watering our long-forgotten roots.

Trí Dhán a Scríobhadh in Coorg *


In Coorg is deacair an eilifint a aithint

thar an oíche.

Ceapann tú go bhfuil sé ina oíche; ach

níl tú in ann teacht ar an ngealaigh.

Is dóigh leat gurb é an starrfhiaclach atá ann; ach

níl teacht agat ar na starrfhiacla.

An é gur chaill an oíche agus an eilifint iad

mar nach rabhadar in ann cuar na gealaí

a aithint thar chuar na starrfhiacaile?


Ach an chumhracht phlúchtach seo, meascán

de chána siúcra, caora fiáine agus Banríon

na hOíche is í faoi bhláth faoi sholas

na gealaí: an í cumhracht na hoíche í

nó cumhracht na heilifinte?


Chuireamar an Kavery dínn cúpla uair.

Ní raibh inti tamall ach sruthán beag bídeach

i measc na gcarraigeacha,

lochán marbhuisce in áit eile agus

in áit eile fós í ina habhainn bhreá.

Ach ba iad na híomhánna céanna

a thit ar an uisce: bambúnna, crainn,

scamaill, sinne, droichead nár tógadh

bogha síne nach bhfacthas

i mbrionglóid órga aingil.


Ar nós íomhánna an domhain

a thiteann ar anam gach n-aon.


Ghabh scata foraoisí trínn,

Scata éan ag eitilt, scata brúideanna ina dtáinrith.

Sheasamar gan chorraí, ag súil le gach leoithne,

go n-iompóimis inár gcrainn, go bpéacfadh duilleoga

ag súil go n-osclódh bláthanna

is go n-aibeodh torthaí.


Ghabh an Kavery tharainn, ár bhfréamhacha

a bhí dearmadta le fada againn á n-uisciú aici.


*   Ceantar in Karnataka na hIndia is ea Coorg, nó Kodagu.

Sa Mhailéalaimis a scríobhadh na dánta seo.

Translated by the Gabriel Rosenstock into Irish from English

ત્રણ કૂર્ગ કાવ્યો

૧. રાત અને ગજરાજ
કૂર્ગમાં હો તો મુશ્કેલ છે કહેવું
કે આ રાત છે કે ગજરાજ છે
તમને લાગે કે રાત છે
પણ ચંદ્ર જડે નહિ શોધ્યો
તમને લાગે કે ગજરાજ છે
પણ દંતશૂળ ન મળે

શું એવું શક્ય છે કે
એ અર્ધચંદ્રાકાર ચમક
ચંદ્રની છે કે ગજરજના દંતશૂળ ની
એ કહેવું શક્ય ન લાગતાં
રાત ને ગજરાજ બંને એ
વહેતું મૂક્યું હોય.

પણ તો પછી આ માદક સુવાસ
શેરડીમાં ભળી જંગલી બોરડી
ને એમાં વળી પૂરબહારમાં ખીલી રાતરાણી
આ સુવાસ રાતની છે કે ગજરાજની?

૨. કાવેરી
અમે કંઈ કેટલી વાર કાવેરીને પાર કરી
ક્યાંક હતી એ સાવ નાનકડું
પથ્થર વચ્ચે ખળખળતું ઝરણ
તો ક્યાંક સ્થિર તલાવડી
ને વળી બીજે છલકાઈ આખી નદી

પણ એના પાણી પરનાં ચિત્રો
બધેય એક સરખા: વાંસ, વૃક્ષો,
વાદળ, અમે, એક નહિ બાંધેલો પૂલ
અને નહિ ખીલેલું મેઘધનુષ
ઝીલાતાં કોઈ દેવદૂતના સોનેરી શમણે

જાણે હર એક હૈયે ઉભરી
પૃથ્વીની છબીઓ

૩. જંગલો
અમારી અંદર થઈ ચાલ્યાં ગયાં કેટકેટલાં જંગલો
ઉડયાં કંઇ કેટલાં પંખી, દોડ્યાં કેટકેટલાં પ્રાણી.
અમે બસ ઊભા રહ્યાં સ્થિર,
પવનની એકેક લહેરખીએ ઉઠતી આશા લઈને,
કે થઈ જાશું લીલા જંગલના ઝાડ
ફૂટશે એમને યે પાન, ને પછી મહોરશે ફૂલો,
ને ધરીશું આમેય ફળ મીઠાં.

અમારી આરપાર થઈ
કાવેરી વહ્યા કરી
અમારા ભૂલાયેલા મૂળિયાં પખાળતી

-- સચ્ચિદાનંદન કે.
અનુવાદ પ્રતિષ્ઠા પંડ્યા

Translated by the Poet from Malayalam


Vinod Joshi

I held the mountains
by their peaks
and flung them into the sea
then in one gulp
swallowed all the salt waters of this earth
I folded the sky many times over
and slipped it into my eyes
before shutting my eyes tight
I breathed the wind
and made it stand steady
in my navel.
I grabbed in my fist
the sun, the moon,
the stars, the planets,
and all the constellations...
So, now that there is nothing outside
where am I?
The earth has disappeard
I search for my prop
in one moment
all of a sudden
I am unmovable
in another I roar
turn into limitless expanse
spreading all around
I hiss wildly
I spin round and round.
Then I open my eyes
and see the same world out there
I close my eyes
and now I see
the same world inside
so close
within my reach
so, where am I, now?


ચપટીમાં પકડીને એક પછી એક ફેંકી દીધા પર્વતો સમુદ્રમાં.
પછી એક જ ઘૂંટડે પી ગયો સૃષ્ટિ પરનું બધું ખારું જળ.
આકાશને બેવડચોવડ સંકેલી મૂકી દીધું આંખોમાં.
પછી પોપચાં કરી દીધાં સજ્જડ બંધ.
પવનને ઉતારી દીધો ઘ્રાણમાં.
કરી દીધો નાભિમાં સ્થિર.
સૂર્ય, ચંદ્ર,તારા,ગ્રહો, નક્ષત્રો...
બધું લઈ લીધું મુઠ્ઠીમાં.
હવે તો બહાર કશું રહ્યું જ નહીં.
તો હું.. હવે ક્યાં?
પૃથ્વી તો હવે છે નહીં.
હું શોધવા લાગું છું મારો આધાર.
થોડીવારમાં અચાનક જ
હું બની જાઉં છું અચલ.
બીજી જ પળે લાગું છું ઘૂઘવવા.
હદ બહાર વિસ્તરી જાઉં છું ચોતરફ.
સૂસવું છું અમર્યાદ.
ચક્કર ચક્કર ફરવા લાગું છું.
પછી આંખો ઉઘાડું છું તો બહાર એનું એ વિશ્વ.
હું આંખો બંધ કરી દઉં છું.
તો, હવે મારી અંદર પણ મને દેખાય છે;
એ જ બધું,
તો હવે.. હું ક્યાં?

Translated by Pratishtha Pandya from Gujarati

In Memoriam

Prabodh Parikh

Do we remember
You and I, the troglodyte,
The children of forest under azure sky,
In Nairobi or Sangali, outside Brabourne Stadium,
Like asterisms playing Seven Claps in the ring of fire,
We’d started a game?

Of clinging to the warm breast of earth,
Eyes closed, as our hearts throbbed,
Painting frescos, crossing thresholds,
Blowing through plains
Flowing rivers in our tiny hands?

Do you remember,
All of us together,
Flapping our wings between the known and unknown, the ephemeral and eternal,
Clutching the fingers of doors and windows post-haste,
Had set out on foot with captain Nemo, our sleeves flashing the submarine badge,
To take a plunge from mountain tops in the lap of the bottomless sea?

Remember that sport?
Of flipping through the pages of books, home to our forefathers,
And attending summer camps with them?
Think of that game we enjoyed so much
Of pinning the lengthening shadows of eventide
Of pinching the peals in the womb of our cavernous faces in mirrors
Of patting the backs of our new bonds, surging with sap,
At a time when all forms of life,
Keen on being born, their stories still forlorn
Hovered over the nursing homes, on full alert.

Does it still haunt you, that warm touch?
Its thrill coursing through every single vein in frenzied waves
The nightlong chats, words that kept you awake
The countless stars under whose gaze
I’d put my friendly arm around your shoulders.

In the company of chillies that set tongues on fire
And glasses, bitter and bland, from which we spilt over
To join the rushing traveller down the slippery slope
And flying on the roter wings of Ramlila
Or sneaking into the backpacks of wandering tramps
How we’d gorged after lasting games of satiyo and tri-cards?

Choosing to take birth, we’d observed fasts and abstinences,
All the way from St. Pauls’ to Jama mosque,
Held nightlong vigils in the Narayan temple.
Mounting the shoulders of father, the lap of mother
On the swings of neighbours or that bench outside museum
We’d taken a joyride to this universe.
Holed up in the bookracks of libraries, we’d found blood relations
In the prisoners of conscience dumped in Siberia.

You remember, don’t you?
But I don’t hear any rustle, not even a slight throb in head.
That which comes and sits close by
Shakes you, mocks you, tires you out
Stops you, wakes you up with a sweet caress
Packs you a gush of anguish and verdant meadows,
Wafting on surging heart,
As you get ready to embark
On your pet voyage.
Recall that we were born?
You and I,
All of us.

No? You don’t? The doors and windows,
Flight of stairs and the cradle,
A for Adil, B for Beckett, K for kite and P for poetry?

All I remember is
The unfinished game of coming here, and there
Where fresh sheets were spread on beds
Where the utter green flag of autumn fluttered
Where the squirrel scurried in semi-final of sun and shade
Where the dawn flew away as I blew mouthful of sky
Where the roads set out with personal chairs for evening strolls
I remember registering my name,
Waving flags from the backseat of bicycles
Loving the disquiet, making that corner its home,
Handful of rules sealing that half-played game
Bunch of shlokas and rhymes falling in place
And other ten blokes who were not others.

Do we remember
You and I, that we took birth?

યાદ છે, તમને, કે આપણને, કે મને
કે ગુફાવાસીઓને, કે વનવાસીઓને
ખુલ્લા અવકાશ નીચે, નાયરોબીમાં કે સાંગલીમાં
બ્રેબોન સ્ટેડિયમ બહાર, અગ્નિનાં કુંડાળામાં સાતતાળી રમતા નક્ષત્રોમાં ફેરાફેરી
એક રમત માંડી હતી?

શ્વાસનાં ધબકારે. પૃથ્વીની હુંફાળી છાતીમાં આંખો ઢાળી દઈ,
ભીંતચિત્રો કરી, ઊંબરા ઓળંગી, નદીઓને હથેળીમાં ઝીલી
મેદાનોની આરપાર નીકળી જવાની!

યાદ છે, તમને, કે આપણને, કે મને, સૌને,
જાણ્યા, અજાણ્યા, ક્ષર-અક્ષર વચ્ચે પાંખો ફફડાવતા,
બારી-બારણાની આંગળી પકડી
પહાડની ટોચથી છલાંગ મારી
અતલ સમુદ્રના ખોળે બેસવા
પગપાળા નીકળી પડ્યા હતા
કેપ્ટન નેમો સાથે,
સબમરીનનો બિલ્લો પહેરી!
માંડી હતી એક રમત!
ફેરવ્યા હતા પુસ્તકોનાં પાના,
એ પાનાંની વચ્ચોવચ વસેલા પૂર્વજો સાથે , યાદ છે,
ઊનાળાની રજામાં શિબિરો ભરી હતી?
નર્સિંગ હોમમાં જન્મ લેવા ઉત્સુક
જીવ, અજીવ, સજીવ અવતારો, જે કાન માંડીને
પોતપોતાની કથા કહેવા કરી રહ્યા હતા દોડાદોડ
એ સમયના રસભીના નવા સંબંધોને થપ્પો મારી
અરીસામાં પ્રગટ થતા ચહેરાનીએ ગુફામાં,
ગુફાનાં ગર્ભદ્વારમાં રણકતા નાદને,
સમી સાંજના પડછાયાઓને પકડવાની રમત
તમે, મેં, આપણે, માંડી હતી તે!

યાદ છે, એ સ્પર્શ,
નસેનસમાં વહી જતા એ સ્પર્શનાં સ્પંદનોની વણઝાર
વાતે વારે જાગતા રહેવાની એ રાત
અને, અગણિત તારાઓ જોઈ
તરવરી ઉઠેલા ઉન્માદની ભાઈબંધી માટે લંબાયેલો હાથ!
તીખા, તમતમતા ગોંડલનાં મરચા સાથે
તુરાં, કડવા, પારદર્શક ગ્લાસમાંથી છલકાઈ
જરાકમાં સરકી જતા વટેમાર્ગુઓને સંગે
રામલીલાની પવનપાવડી પર બેસી
કે રખડુટોળીએ ખભે ભરવેલા સરસામાનમાં
સંતાઈ જઈ રમ્યા હતા સતિયો
અને ત્રણ પત્તીની બાજી, પછી કરી હતી ઊજાણી!

જનમ લીધો હતો, બાધા રાખી હતી,
સેઈંટ પોલથી જુમા મસ્જિદ સુધી,
નરનારાયણનાં મંદીરમાં જઈ કર્યાં હતાં જાગરણ,
ફરી વાળ્યા હતા, બ્રહ્માંડમાં, માના ખોળે, પિતાના ભખે,
પડોશીના હિંચકા પર, મ્યુઝિયમોનાં બાંકડે,
લાયબ્રેરીનાં કબાટોમાં સંતાઈને સાયબિરિયાની કાળી કોટડીમાં
વસતા મનુષ્યોને એકરૂપ કરી દીધા હતા સ્વજનોનાં સરઘસમાં!

કે નથી યાદ?
ના સળવળાટ સંભળાતો નથી, કે નથી કંપી રહ્યા મગજના સ્નાયુઓ
એવું કશું, જે આજે આવીને બેસે, લગોલગ,
ઢંઢોળે, ખીજવે, હંફાવે, અટકાવે, પીઠે હાથ ફેરવી
એક સાથે વહી આવતી,
ઝાડપાનને સાથે લઈ આવતી વેદનાને સંવેદનાને-
નિરાંતે, બાંધી આપે ભાથુ મુસાફરી માટે!

યાદ છે જનમ લીધાનું!
તમને કે મને
કે આપણને,

ના, નથી યાદ, બારી કે બારણા
દાદરા કે પારણા
આદિલનો અ, કે બેકેટનો બ, કે પતંગનો પ, કે કવિતાનો ક.

યાદ છે, એક અધુરી રમત અહીં આવ્યાની
ત્યાં, જ્યાં ચાદર પથરાતી, પાનખરનો ઝંડો, લહેરાતો
ખિસકોલી સરકતી
તડકા-છાંયડાની સેમી ફાઈનલ રમાતી
ફૂંક મારતા, ઉડી જતી સવાર
અને ખુરશીઓ લઈ ફરવા નીકળી પડતા રસ્તાઓ, ત્યાં
યાદ છે
નામ નોંધાવ્યાનું, સાયકલ પર બેસી વાવટા ફરકાવવાનું

યાદ છે, અધુરી રમતનાં બે ચાર વ્યાકરણો
પાંચ સાત શ્લોક, ટપકી પડતાં જોડકણાં,
અને એક દશ બાર બીજા જણ, જે બીજા ન હોય!

યાદ છે? તમને, મને, આપણને
જનમ લીધાનું?

Translated by Hemang Desai from Gujarati

The Macaulayite Cuts Such a Ridiculous Figure

Gabriel Rosenstock

There was much laughter, she said
And 'laughter' - elongated - was the last word to escape her lips.
Some kind of lockjaw? her husband opined.
Doctors were sent for and examined the gaping mouth,
Ayurvedic specialists,
Sages: she could not breathe.
A shaman from Tibet
Blew smoke through the orifice
And recited a couplet from the Sixth Dalai Lama:
       nang gi stag mo ras 'joms
      'dris nas mthur du lang song
Which did nothing but swell her tongue.
At last, Gabriel Rosenstock arrived from Ireland
And pronounced his diagnosis, gravely but assuredly:
Postcolonial linguistic self-strangulation, he muttered
We have seen many such cases in my land.

Translated by
When Krishna Danced in a British Army Barracks

Beloved dreams

Nalapati Balamani Amma

Dance, dance every day
On my mind’s floor
Amidst harsh reality
Under a frying pan sky
And caught in a dust storm
At midday
A cool, green and flowery shade
You dreams for me prepared….
પ્યારાં સ્વપ્ન !!
નૃત્ય કરો નિશદિન
મન ઉપવનના આંગણમાં..
કઠોર વાસ્તવ ચારેકોર
ધર્યું ઉપર ધગતું આકાશ
ધૂળભર્યા ઘેરા વંટોળે
અટવાયાં પળના પ્રવાસ
એવે સમયે મારે કાજ
તમે જ મારાં સ્વપ્ન
લઇ આવ્યાં એક હૂંફાળો
શીળો, ફૂલ સમો ઉજાસ....

Translated by Lata Hirani from Malayalam to English

* Home

Arundhathi Subramaniam

Give me a home
that isn't mine,
where I can slip in and out of rooms
without a trace,
never worrying
about the plumbing,
the colour of the curtains,
the cacophony of books by the bedside.

A home that I can wear lightly,
where the rooms aren't clogged
with yesterday's conversations,
where the self doesn't bloat
to fill in the crevices.

A home, like this body,
so alien when I try to belong,
so hospitable
when I decide I'm just visiting.

Translated by
Black Oestrus

On the Brink

Stanley Barkan

On the brink of fall,the leaves decide their deciduous fate.
Autumn comes like a red-haired witch
riding the winds on a thick-strawed broomstick.
The forests stun the eyes, visioning postcard vistas:
layers of gold and orange, reds and purples.
Soon all the trees will shake off their colored complements,
and the black bony fingers will thrust themselves stark
against the whiteness of the brink of winter.

Translated by


Pratishtha Pandya

Years passed
Months passed
Even rough days passed
The last episodes of
your favourite television soap
got over.
The fledglings from the nest
atop the Neem tree
flew away
made nests of their own, I guess
The laburnum outside the window
from green to yellow to green
three times
Your saree that I started wearing at home
got worn out
and was turned into
big square pieces for the dhobi
to tie ironing clothes in
and then into small square pieces
of dishcloths for the kitchen
and finally ripped into thin strips
used to tie the Madhumalati
in the garden with.
and yet time did not pass
It refused to move on
It stood with its feet firmly planted.
Sometimes in the old house
with its standing kitchen
where you and I drank tea together
I tasted it on my tongue
like a broken, soggy glucose biscuit
that ruins the taste of the tea.
Sometimes leaving the chores aside
when you succumbed
to Papa’s demands
taking his head in your lap
with a grumble first
with a laugh next
I saw it basking in the sunshine
of your wrinkled face.
It stayed on
in places and moments
that no longer belonged to him.
sometimes like an air bubble
stuck inside the IV line
on her puffed hands
or inside the deserted lanes
of her eyes that she opened
only when I ruthlessly twisted her skin
almost separated from her muscles
Sometimes like the silence
That grew wider
between her
sinking heartbeats
Who says time just flies!
It falls and crashes in every corner of the house
gets scraped by a familiar touch
gets bruised by an unknown feeling
Wounded and bleeding
it sits in the same old place
this obstinate time
that refuses to budge
since Ma died.
વરસ વહ્યાં
મહિના વહ્યા
વહ્યા દિવસો ય આકરા
તને ગમતી ટેલીવીઝન સિરિયલના
છેલ્લા હપ્તાય પૂરા થયા
લીમડાના ઝાડ પરના માળાના
ચકલીના બચ્ચાં ઊડી ઊડી
પોતાના માળામાં ગયાં
બારી બહારના ગરમાળા
ત્રણ વાર
લીલા માંથી પીળા
ને પીળા માંથી લીલા થયા
ઘરમાં પહેરવા કાઢેલી
તારી સાડી ઘસાઈ એમાંથી
પહેલાં ધોબીના કપડાં બાંધવાના ટુકડાં
પછી રસોડામાં હાથ લૂછવાના મસોતાં
ને છેવટે ચિરાઈને બગીચાની મધુમાલતી ને
બાંધવાના ચિંદરડા થયાં
પણ સમય તો યે ના વહ્યો તસુભર
જરાય વધ્યો નહિ આગળ
પગ ખૂપીને ત્યાં ના ત્યાં રહ્યો
પોળના જૂના ઘરના
ઊભા રસોડાના પ્લેટફોર્મ પર બેસી
તારી સાથે પીધી ચા માં
મેં એને ચાખ્યો
ડુબાડતાં, તૂટી તળિયે બેસી ગયેલા
ચનો સ્વાદ બગાડી મૂકતા
ગ્લુકો બિસ્કિટની જેવો.
સવારમાં ઘરનું કામ રેઢું મૂકી
પપ્પાની જીદને વશ થઈ જ્યારે
એમનું માથું ખોળામાં લઇ
ઘડી છણકી
ઘડી હસી
તું બેઠેલી
ત્યારે મેં જોયેલો એને
તારી કરચલીયા ચહેરાના
અજવાળામાં ન્હાતો
એ પડ્યો પાથર્યો રહ્યો
એ બધીય જગ્યાઓમાં
તમામ ક્ષણોમાં
જે હવે એની પોતાની નહોતી
એ ખટકતો રહ્યો
એના ફૂલી ગયેલા હાથમાં
ખોસેલી નળીની અંદર ફસાયેલા
હવાનો પરપોટો થઈને
ક્યારેક એની માંસપેશીઓ થી છૂટી પડેલી
ચામડીને હું સાવ આમળી નાખું ત્યારે
ખુલતી એ આંખોની મૌન ગલીઓમાં
એ ભટકતો રહ્યો દિશા વિહીન
ક્યારક એના ધીમા પડતા ધબકાર વચ્ચેના
વધતા જતા શૂન્યાવકાશમાં
વિસ્તરતો ગયો
કોણ કહે છે
જુઓને સમય કેવો વહી ગયો?
ઘરના ખૂણે ખૂણે અથડાતો
કોઈ રઝળતી યાદે પછાડતો
કોઈ જાણીતા સ્પર્શે ઉઝરડાતો
કોઈ અજાણી લાગણીએ ખરડાતો
ઘવાતો, લોહી દૂઝતો
ને છતાં ય એની એજ જગ્યાઓએ
અટકેલો રહ્યો
આ અડિયલ સમય
મા ના મર્યા પછી.

Translated by the Poet from Gujarati
Love song of my own

Ibn Batuta, World traveler

Udayan Thakker

Sir, Ibn Batuta is my name,
I come from a village in Morocco,
tucked away in a corner of
the fourteenth century.
Huzoor, one morning I got up and saw:
I was too big for my boots.
I wandered out of my village,
tried on many a pair of shoes.
Some were small and the rest
too small.
With folded feet I sat in a madrasa,
and learnt- let the rosary be in hand,
but the beads must be on the move.
My feet had a will of their own.
They took me to Russia and Kabul,
to Istanbul,
to Mecca-Medina where I became a Haji,
to Delhi where I became a Kazi.
Sultan of Delhi said, 'O Batuta! Take gifts
to China. Let the Chinese Emperor
know who Taghlakh is!' I departed
carrying embroidered silks and emerald studded jewelry,
mounted a wild, headstrong, beast
of a ship.
Typhoon struck at Calicut.
All was lost.
Ya Allah! Better drown at sea,
than go to China empty handed.
I turned my back to Delhi and saw
a vast ocean...
I had nothing left but a sheet of cloth
on which to pray, that I turned
Into a sail,
landed at the Maldives which uses sea shells
for money, dipped my feet
in languor.
I climbed atop Adam's hill in Ceylon and saw
another hill and then another and yet another.
I saw Alexandria,that sits on the edge
of a continent, like a veiled mermaid.
I saw dunes of sand retreat,
I saw yogis levitate,
I saw Chinese snake-eaters,
Negro fire-eaters.
Every time I bought a ship, I made sure,
it had seven sails and
no rudder.
Ibn Juyazi, the scholar of our village,
asked me to narrate my tale.
He asked and he asked.
'Note down, O Juyazi, in the year thirteen hundred and forty,
the ship sank and I lost my treasure...'
I then corrected myself,
'No Juyazi, note down thus:
The ship sank and I
found my treasure!'
ઈબ્ન બતુતા, વિશ્વપ્રવાસી
જી,મારું ઈબ્ન બતુતા છે નામ,મોરોક્કો
મુકામ,નાનું અમસ્તું અમારું ગામ હતું.
ઈસુનો ચૌદમો સૈકો શરૂ થતો જ હતો.
હજૂર,એક સવારે ઊઠી મેં જોયું તો,
પગરખાં કરતાંય પગ, થઈ ગયા હતા મોટા.
હું માર